HISTORIA POMIARÓW METEOROLOGICZNYCH W OBSERWA-TORIUM ASTRONOMICZNYM W WARSZAWIE 1825-2025
History of meteorological observations at the Warsaw astronomical observatory, 1825–2025
Anna Popkowska
Przegląd Geofizyczny (2026) vol. 71, iss. 1-2, pp. 71-91
https://doi.org/10.32045/PG-2026-061
Streszczenie
Historia pomiarów meteorologicznych prowadzonych w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego stanowi ważny element rozwoju meteorologii i klimatologii w Polsce. Seria obserwacyjna należy do najdłuższych w kraju i dostarcza cennych danych wykorzystywanych w badaniach zmian klimatu Warszawy i środkowej Polski. Od początku działalności Obserwatorium prowadzono regularne obserwacje meteorologiczne zgodnie z ówczesnymi standardami, przy użyciu nowoczesnych jak na swoje czasy przyrządów pomiarowych. W XIX wieku system obserwacji był stopniowo modernizowany, co przyczyniało się do zwiększenia dokładności i porównywalności uzyskiwanych wyników. Historię stacji odtworzono na podstawie publikacji naukowych, materiałów archiwalnych oraz dokumentacji przechowywanej w Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowym Instytucie Badawczym. Pomimo utraty części materiałów źródłowych i przyrządów zachowane dane stanowią unikatowy materiał badawczy, wykorzystywany do analiz długookresowej zmienności klimatu, trendów temperatury powietrza oraz wpływu urbanizacji na klimat miasta. Seria Warszawa–Obserwatorium pozostaje jednym z najważniejszych źródeł informacji o zmianach klimatu w Polsce.
Słowa kluczowe: historia pomiarów meteorologicznych, Obserwatorium Astronomiczne, Warszawa, przyrządy meteorologiczne
Abstract
The history of meteorological measurements conducted at the Astronomical Observatory of the University of Warsaw represents an important part of the development of meteorology and climatology in Poland. The observational series is among the longest in the country and provides valuable data for research on climate change in Warsaw and central Poland. Since the establishment of the Observatory, regular meteorological observations have been carried out in accordance with the standards of the time, using instruments that were technologically advanced for their period. During the nineteenth century, the observation system was gradually modernised, improving the accuracy and comparability of the results. The history of the station was reconstructed on the basis of scientific publications, archival materials, and documentation held by the Institute of Meteorology and Water Management – National Research Institute. Despite the loss of some source materials and instruments, the preserved data constitute a unique research resource used to analyse long-term climate variability, air-temperature trends, and the influence of urbanisation on the urban climate. The Warsaw–Observatory series remains one of the most important sources of information on climate change in Poland.
Keywords: history of meteorological measurements, Astronomical Observatory, Warsaw, meteorological instruments
Article is licensed under CC BY 4.0
