WSPOMNIENIE Z SENEGALU
Souvenir du Senegal
Jerzy Szkutnicki
Przegląd Geofizyczny (2024) vol. 69, iss. 3-4, pp. 153-170
Streszczenie
Senegal to kraj w Afryce, w strefie Sahelu, w rozległym obszarze na południe od Sahary, rozciągającym się od Oceanu Atlantyckiego do Morza Czerwonego. W latach 70. ubiegłego stulecia w Sahelu zapanowała dotkliwa susza, która w miarę trwania pochłonęła setki tysięcy ofiar. Społeczność międzynarodowa rozpoczęła tu organizować różnego rodzaju pomoc. Między innymi Program Narodów Zjednoczonych dla Rozwoju (UNDP) wraz z WMO zorganizowały wielki projekt Wzmocnienie służb agrometeorologicznych i hydrologicznych krajów Sahelu. W jego skład wchodziły projekty krajowe obejmujące: Czad, Niger, Burkina Faso, Mali, Senegal, Mauretania, Wyspy Zielonego Przylądka, Gambia i Gwinea Bissau. W Nigrze, w Niamey powołano AGRHYMET – centrum koordynujące całe przedsięwzięcie. Moim zadaniem początkowo od 1979 roku była modernizacja służby hydrologicznej Senegalu, a od roku 1984 objąłem opiekę nad całym projektem tego kraju.
Działalność hydrologiczna rozpoczęła się w Senegalu już w końcu XIX wieku. Była ona prowadzona przez różne instytucje międzynarodowe. W latach 70. XX wieku z różnych powodów działalność ta praktycznie zanikła. W całym kraju w hydrologii pracowało kilka osób ze średnim i podstawowym wykształceniem. Wówczas został powołany projekt AGRHYMET. Powoli działalność hydrologiczna zaczęła się rozwijać. Zgromadzono dokumentację stacji i opracowania historyczne, odbudowano i uruchomiono uszkodzone stacje hydrologiczne, zakupiono znaczne ilości sprzętu pomiarowego i naprawczego. Wznowione zostało opracowywanie roczników hydrologicznych. Powstało kilka publikacji na podstawie historycznego materiału hydrologicznego. W roku 1978 w służbie hydrologicznej pracowało 4 inżynierów, a 2 kończyło naukę oraz 31 techników i laborantów. Wzmocnione zostały struktury terenowe.
Działalność meteorologiczna w Senegalu rozpoczęła się również w XIX wieku i była wspomagana przez różne organizacje międzynarodowe. Kiedy rozpoczął się projekt AGRHYMET istniała Dyrekcja Meteorologii Krajowej. Liczba personelu była wystarczająca. Należało jednak wyszkolić kilku agrometeorologów i pogłębić niektóre specjalności głównie w zakresie informatyki i instrumentoznawstwa. Przeprowadzono liczne prace remontowe na stacjach meteorologicznych, uruchomiono systemy przekazywania danych pomiarowych. Uruchomiono stacje pomiarów parowania z wolnej powierzchni wody i wilgotności gleby metodą grawimetryczną. Powołano dodatkowy projekt, którego zadaniem było wykorzystanie informacji agrometeorologicznej w celu poprawy i ochrony plonów. Zorganizowano komórkę informatyczną oraz naprawy i konserwacji sprzętu. Pod kierunkiem Dyrekcji Meteorologii rozpoczęto regularne operacje AGRHYMET jako podstawową działalność projektu.
Słowa kluczowe: susza, operacje AGRHYMET, projekt pilotowy, stacja wodowskazowa, stacja meteorologiczna
Resumé
Le Sénégal, est le pays africain, situé dans le Sahel, qui est une vaste région du sud du Sahara, et qui s’étend de l´Oceane Atlantique jusqu´a la Mer Rouge. Dans les années 70. du siècle dernier la grande secheresse, a provoqué des nombreuses victimes parmis les populations locales. L’aide internationale commencait a s’organiser. Pour ce faire, le Programe, des Nations Unies pour le Developpement et l’Organisation Météorologique Mondiale, ont mis a jour un grand projet appelé Le Renforcement des Services Agrometeorologiques et Hydrologiques des Pays du Sahel. concernant des pays tels que: le Tchad, le Niger, le Burkina Faso, le Mali, le Sénégal, la Mauritanie, Les Iles du Cap Vert, la Gambie et la Guinee Bissau. Le Centre AGRHYMET, coordinateur du projet, avait été installé a Niamey, au Niger. Initialement, en1979, l’objet de ma mission était le renforcement du service hydrologique, puis, a partir de 1984 j’ai été designé l´expert principal du projet au Sénégal.
Les premières activités hydrologiques datent du XIX siècle, initiées par differentes organisations internationales. Dans les années 70. du XX siècle, pour des raisons multiples, l´activité hydrologique, a pratiquement été abandonnée. Dans tous les pays, seuls quelques agents restaient en service. Pour lutter contre la secheresse, le projet AGRHYMET a été relancé. La documentation sur des stations de l’époque et les documents historiques ont été retrouvés et mis a jour. Des stations hydrologiques endommagées ont été refectionnées, le nouveau materiel hydrologique acquis, et l´atelier mecanique crée. La rédaction et la publication des annuaires hydrologiques ont repris. Certains pulications ont été redigées sur la base de données historiques. En 1978, le service hydrologique comprenait, 4 ingénieurs, plus 2 autres en formation, mais aussi 31 techniciens et agents. Des structures hydrologiques sur l´ensemble du pays ont été renforcées.
Au Sénégal, l´activité météorologique a commencé au XIX siècle avec la participation des differentes organisations internationales. Cependant, au moment de la création du projet AGRHYMET, La Direction de la Météorologie Nationale, avec des effectifs suffisants, existait déja. Des nouvelles bourses, pour la formation des agrométéorologues, et dans les domaines d´informatique et de maitrise d’instruments météorologiques, ont été attribuées. Des stations météorologiques ont été remises en etat, la transmission de données météorologiques mise en place. Des stations d´évaporation de l´eau libre et de l´humidité des sols par la méthode gravimétrique ont été realisées. Un projet pilote de mis en valeur des informations agrométéorologiques a été organisé. Une cellule informatique et un atelier de réparation et de maintenance du matériel météorologique ont été crées. Au final, les travaux menés par le groupe interministériel et les opérations d’AGRHYMET sont devenus des animateurs principaux du projet.
Mots de clef: sécheresse, opérations AGRHYMET, projet pilot, station limnimétrique, station météorologique
Article is licensed under CC BY 4.0
