{"id":2348,"date":"2026-06-30T10:45:44","date_gmt":"2026-06-30T10:45:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2348"},"modified":"2026-06-30T10:55:27","modified_gmt":"2026-06-30T10:55:27","slug":"tau-ceti-i-jej-pozaziemskie-swiaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2348","title":{"rendered":"Tau Ceti i jej pozaziemskie \u015bwiaty"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko, Oddzia\u0142 Warszawski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego<\/p>

Ta niepozorna gwiazda w Wielorybie (Cetus) znajduje si\u0119 bardzo blisko, bo nieca\u0142e 12 lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu jest przedmiotem bada\u0144 ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 sformowania uk\u0142adu planetarnego troch\u0119 podobnego do S\u0142onecznego. Od dawna wskazywa\u0142a na to powolna rotacja gwiazdy, kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 momentu p\u0119du mog\u0142a (jak si\u0119 przypuszcza) przekaza\u0107 w\u0142a\u015bnie kr\u0105\u017c\u0105cym wok\u00f3\u0142 niej planetom.<\/p>

\"\"<\/div>

Uk\u0142ad Tau Ceti z perspektywy jednej z planet. \u0179r\u00f3d\u0142o: J. Pinfield, RoPacs network, University of Hertfordshire, UK.<\/em><\/p>

Z uwagi na (potwierdzone ju\u017c) posiadanie uk\u0142adu planet Tau Ceti opisywano w powie\u015bciach i filmach s-f (jak cho\u0107by Star Trek) jako przycz\u00f3\u0142ka cywilizacji lub przynajmniej \u017cycia biologicznego w atmosferze jednej z tych planet.<\/p>

\"\"<\/div>

Czy na 2x ci\u0119\u017cszej super-Ziemi mo\u017ce powsta\u0107 \u017cycie? A mo\u017ce to taka planeta jak Wenus, z toksycznymi wyziewami? \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA\/JPL-Caltech\/Amos.<\/em><\/p>

Tak naprawd\u0119, planety te s\u0105 wi\u0119ksze od Ziemi (ale mniejsze od Neptuna) i tylko cz\u0119\u015b\u0107 (jedna lub dwie) kr\u0105\u017cy w tzw. ekosferze Tau Ceti \u2013 zakresie odleg\u0142o\u015bci nie wykluczaj\u0105cym istnienia wodnej atmosfery na kt\u00f3rej\u015b z nich. Wykryto je przy pomocy metody pr\u0119dko\u015bci radialnych, kt\u00f3ra z up\u0142ywem lat jest doskonalona \u2013 symuluje si\u0119 r\u00f3\u017cne rodzaje szum\u00f3w tak, aby nauczy\u0107 si\u0119 z tego szumu \u201ewy\u0142awia\u0107\u201d coraz mniejsze, drobniejsze obiekty.<\/p>

\"\"<\/div>

Por\u00f3wnanie Uk\u0142adu S\u0142onecznego (dolny panel) i uk\u0142adu wok\u00f3\u0142 Tau Ceti (g\u00f3rny panel). S\u0105 one z punktu widzenia powstawania uk\u0142ad\u00f3w planetarnych raczej wyj\u0105tkiem ni\u017c regu\u0142\u0105. A jednak istniej\u0105! \u0179r\u00f3d\u0142o: F. Feng (University of Hertfordshire, UK).<\/p>

Z racji ma\u0142ej odleg\u0142o\u015bci od Ziemi, Tau Ceti by\u0142a obj\u0119ta kilkoma programami poszukiwania pozaziemskiej inteligencji, takich jak SETI. Gdyby znaleziono tam sygna\u0142 od EI (extraterrestial intelligence), ludzko\u015b\u0107 pewnie zapali\u0142aby si\u0119 do odbycia tam podr\u00f3\u017cy \u2013 cho\u0107 przy wsp\u00f3\u0142czesnym poziomie techniki przekracza to nadal nasze mo\u017cliwo\u015bci energetyczne (Mars jest kilka milion\u00f3w razy bli\u017cej ni\u017c Tau Ceti, a to on na razie wydaje si\u0119 stanowi\u0107 g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 mo\u017cliwo\u015bci ziemskich misji za\u0142ogowych).<\/p>

\"\"<\/div>

Mapa \u201eradarowa\u201d najbli\u017cszych S\u0142o\u0144cu gwiazd w promieniu do 12 lat \u015bwietlnych (nieca\u0142ych 4 parsek\u00f3w): wi\u0119kszo\u015b\u0107 to br\u0105zowe kar\u0142y, dopiero Tau Ceti jest podobna do S\u0142o\u0144ca \u2013 tylko nieco mniej gor\u0105ca. \u0179r\u00f3d\u0142o: Niae Camp, Wikipedia.<\/em><\/p>

Uk\u0142ad planet Tau Ceti obejmowa\u0142 pocz\u0105tkowo trzy planety, teraz m\u00f3wi si\u0119 o jeszcze kilku, ale sygna\u0142 cz\u0119\u015bci z nich \u201etonie w szumie\u201d pomiaru pr\u0119dko\u015bci radialnej, zatem nie s\u0105 one wszystkie potwierdzone niezale\u017cn\u0105 i powtarzaln\u0105 metod\u0105 naukow\u0105.<\/p>

\"\"<\/div>

Por\u00f3wnanie S\u0142o\u0144ca (po lewej) i Tau Ceti \u2013 nieco mniejszej i ch\u0142odniejszej od S\u0142o\u0144ca. \u0179r\u00f3d\u0142o: R.J. Hall, Wikipedia.<\/em><\/p>

Tau Ceti jest te\u017c najbli\u017csz\u0105 podobn\u0105 do S\u0142o\u0144ca gwiazd\u0105 (ma typ widmowy G8, podczas gdy S\u0142o\u0144ce \u2013 G5), wi\u0119c jego uk\u0142ad planetarny na pewno pobudza wyobra\u017ani\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w i powoduje, \u017ce i naukowcy czasem kieruj\u0105 na ni\u0105 swoje teleskopy. Innymi metodami wykrywania planet s\u0105 \u2013 opr\u00f3cz precyzyjnych pomiar\u00f3w pr\u0119dko\u015bci radialnej \u2013 tak\u017ce metoda tranzyt\u00f3w czy jej szczeg\u00f3lny przypadek \u2013 mikrosoczewkowania grawitacyjnego.<\/p>

\"\"<\/div>

Gwiazdozbi\u00f3r Wieloryba (Cetus) z naniesion\u0105 pozycj\u0105 gwiazdy Tau (t). \u0179r\u00f3d\u0142o: Torsten Bronger, Wikipedia.<\/em><\/p>

Troch\u0119 podobne do pomiaru pr\u0119dko\u015bci radialnej jest wykrywanie \u201ekolebania si\u0119\u201d pulsar\u00f3w poprzez nadzwyczaj precyzyjny pomiar okresu obrotu gwiazdy neutronowej (a tak\u0105 pulsar jest, cho\u0107 nie ka\u017cda gwiazda neutronowa jest dla nas widoczna). Tak odkryto pierwsze potwierdzone planety pozaziemskie i dokona\u0142 tego Polak, prof. Aleksander Wolszczan, ju\u017c ponad 25 lat temu.<\/p>

\"\"<\/div>

Projekt sondy TPF (Terrestrial Planet Finder) \u2013 interferometru do odkrywania planet pozas\u0142onecznych wielko\u015bci Ziemi. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia, public domain.<\/em><\/p>

Obecnie znamy ju\u017c kilka tysi\u0119cy planet w innych uk\u0142adach gwiazdowych, przypuszcza si\u0119, \u017ce o wiele wi\u0119cej podr\u00f3\u017cuje przez przestrze\u0144 mi\u0119dzygwiezdn\u0105 jako takie \u201ewolne elektrony\u201d w Galaktyce. Pocz\u0105tkowo odkrywano g\u0142\u00f3wnie tzw. super-Jowisze, czyli planety ci\u0119\u017ckie i dalekie od swojej macierzystej gwiazdy. Metoda opisana powy\u017cej pozwala odkrywa\u0107 super-Ziemie, co toruje drog\u0119 nast\u0119pnym odkryciom \u2013 mo\u017ce wreszcie zobaczymy (np. przy pomiarze widma gwiazdy) wodn\u0105 atmosfer\u0119 kt\u00f3rej\u015b planety?<\/p>

Literatura:<\/p>

  1. \u201eNiebo na d\u0142oni\u201d E. Pittich, D. Kalmancok.<\/li>
  2. com i Skyandtelescope,com.<\/li>
  3. Wikipedia (Tau Ceti).<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko, Oddzia\u0142 Warszawski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego Ta niepozorna gwiazda w Wielorybie (Cetus) znajduje si\u0119 bardzo blisko, bo nieca\u0142e 12 lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu jest przedmiotem bada\u0144 ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 sformowania uk\u0142adu planetarnego…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[12,13],"class_list":["post-2348","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-astronomia","tag-ptgeof-oddzial-warszawski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2348"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2363,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348\/revisions\/2363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}