{"id":2252,"date":"2026-06-22T20:53:04","date_gmt":"2026-06-22T20:53:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2252"},"modified":"2026-06-22T22:43:02","modified_gmt":"2026-06-22T22:43:02","slug":"deneb-najjasniejszy-w-labedziu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2252","title":{"rendered":"Deneb \u2013 najja\u015bniejszy w \u0141ab\u0119dziu"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko, Oddzia\u0142 Warszawski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego<\/p>

Deneb jest jedn\u0105 z najja\u015bniejszych gwiazd dostrzegalnych go\u0142ym okiem. W przeciwie\u0144stwie do Syriusza (kt\u00f3ry jest jasny gdy\u017c jest blisko), Deneb znajduje si\u0119 o 1,5-3 tysi\u0105ce lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Tak wskazuj\u0105 pomiary satelity Hipparcos (HIgh Precision PArallax COllecting Satellite). S\u0105 one naznaczone niepewno\u015bci\u0105, jak to ma miejsce z metod\u0105 paralaksy na du\u017cych dystansach (powy\u017cej 1000 lat \u015bwietlnych). Z kolei, gwiazda jest za mocna dla nast\u0119pcy Hipparcosa \u2013 sondy Gaia. Niepewno\u015b\u0107 bierze si\u0119 tak\u017ce z tego, \u017ce DEneba uwa\u017ca si\u0119 za element asocjacji gwiazdowej Cygnus OB 7, kt\u00f3ra jest dalej ni\u017c wskazuj\u0105 pomiary Hipparcosa.<\/p>

\"\"<\/div>

Ikonografika na temat najwa\u017cniejszych fakt\u00f3w o Denebie. \u0179r\u00f3d\u0142o: Sky and Telescope.<\/em><\/p>

Gdyby zamieni\u0107 Deneba i Weg\u0119 miejscami, Deneb na naszym niebie \u015bwieci\u0142by ja\u015bniej od Wenus (planeta o jasno\u015bci dochodz\u0105cej do oko\u0142o -4 magnitudo, najja\u015bniejsza po S\u0142o\u0144cu i Ksi\u0119\u017cycu). Deneb wraz z Altairem i Weg\u0105 formuj\u0105 asteryzm (uk\u0142ad gwiazd nie b\u0119d\u0105cy gwiazdozbiorem) zwany Tr\u00f3jk\u0105tem Nieba Letniego. Wchodzi te\u017c w sk\u0142ad innego asteryzmu zwanego przez niekt\u00f3rych Krzy\u017cem P\u00f3\u0142nocy (w nawi\u0105zaniu do s\u0142ynnego gwiazdozbioru Krzy\u017c Po\u0142udnia).<\/p>

\"\"<\/div><\/div>
\u00a0<\/div>

Po\u0142o\u017cenie Deneba na tle gwiazdozbioru \u0141ab\u0119dzia (Cygnus). \u0179r\u00f3d\u0142o: Bob King, Sky and Telescope.<\/em><\/p>

Deneb \u015bwieci na ziemskim niebie z jasno\u015bci\u0105 oko\u0142o +1,25 magnitudo. Jego jasno\u015b\u0107 szacuje si\u0119 na 50-200 tys. jasno\u015bci absolutnej S\u0142o\u0144ca. Temeratura efektywna Deneba to oko\u0142o 8500 K (w por\u00f3wnaniu z 5800 K dla S\u0142o\u0144ca). Deneb jest tak\u017ce znacz\u0105co wi\u0119kszy \u2013 o promieniu r\u00f3wnym oko\u0142o 200 promieniom S\u0142o\u0144ca. To oznacza, \u017ce umieszczony w miejscu S\u0142o\u0144ca si\u0119ga\u0142by prawie do orbity Ziemi (150 mln km od S\u0142o\u0144ca).<\/p>

\"\"<\/div>

Por\u00f3wnanie rozmiar\u00f3w fizycznych fragmentu Deneba ze S\u0142o\u0144cem. \u0179r\u00f3d\u0142o: Uwe Dedering, Wikipedia.<\/em><\/p>

W mitologii Deneb nie zawsze by\u0142 uwa\u017cany za ogon \u0141ab\u0119dzia. Czasem nazywano go ogonem\u2026 kury (po arabsku Arided). Albo mostem mi\u0119dzy dwoma pasmami Drogi Mlecznej, kt\u00f3ra (pozornie, za spraw\u0105 ciemnych ob\u0142ok\u00f3w le\u017c\u0105cych bli\u017cej) rozga\u0142\u0119zia si\u0119 w\u0142a\u015bnie w \u0141ab\u0119dziu.<\/p>

\"\"<\/div>

Widok rozga\u0142\u0119ziaj\u0105cej si\u0119 (pozornie) Drogi Mlecznej w \u0141ab\u0119dziu z Pennsylwanii w USA. Deneb to jasna gwiazda po lewej g\u00f3rnej stronie zdj\u0119cia. \u0179r\u00f3d\u0142o: Kevin Wigell, Wikipedia.<\/em><\/p>

Ten bia\u0142oniebieski nadolbrzym jest na diagramie Hertzsprunga-Russella po\u0142o\u017cony poza ci\u0105giem g\u0142\u00f3wnym. Wa\u017cy ponad 20 mas S\u0142o\u0144ca, rotuje z pr\u0119dko\u015bci\u0105 liniow\u0105 oko\u0142o 39 km\/s. Deneb traci oko\u0142o 1 masy Ziemi rocznie \u2013 znacznie wi\u0119cej ni\u017c S\u0142o\u0144ce \u2013 z uwagi na silny wiatr gwiazdowy, charakterystyczny dla gwiazd typu O lub B. Mo\u017cliwe, \u017ce w dalszej przysz\u0142o\u015bci wybuchnie jako supernowa.<\/p>

\"\"<\/div>

Po\u0142o\u017cenie obiekt\u00f3w g\u0142\u0119bokiego nieba (Messiera i NGC \u2013 New General Catalogue) w \u0141ab\u0119dziu. \u017br\u00f3d\u0142o: Roen Kelly, Astronomy.<\/em><\/p>

Deneb jest na naszej szeroko\u015bci geograficznej gwiazd\u0105 oko\u0142obiegunow\u0105 kt\u00f3ra pocz\u0105tkiem lipca kulminuje prawie w zenicie. O ile cz\u0119\u015b\u0107 gwiazdozbioru \u0141ab\u0119dzia zachodzi, to Deneb nie. To czyni go jednym z najbardziej charakterystycznych punkt\u00f3w odniesienia na letnim niebie. W \u0141ab\u0119dziu jest te\u017c szereg obiekt\u00f3w g\u0142\u0119bokiego nieba, tak\u017ce zapraszam i \u017cycz\u0119 udanych obserwacji!<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko, Oddzia\u0142 Warszawski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego Deneb jest jedn\u0105 z najja\u015bniejszych gwiazd dostrzegalnych go\u0142ym okiem. W przeciwie\u0144stwie do Syriusza (kt\u00f3ry jest jasny gdy\u017c jest blisko), Deneb znajduje si\u0119 o 1,5-3 tysi\u0105ce lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Tak wskazuj\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[12,13],"class_list":["post-2252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kacik-astronomiczny","tag-astronomia","tag-ptgeof-oddzial-warszawski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2252"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2293,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2252\/revisions\/2293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}