{"id":2209,"date":"2026-02-11T14:16:52","date_gmt":"2026-02-11T14:16:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2209"},"modified":"2026-02-12T09:17:42","modified_gmt":"2026-02-12T09:17:42","slug":"rigel-czyli-lewa-noga-oriona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2209","title":{"rendered":"Rigel czyli lewa noga Oriona"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko<\/span><\/p>

Rigel to druga co do jasno\u015bci widomej gwiazda Oriona (stad nosi oznaczenie beta Ori), czasem \u2013 gdy alfa Orionis (Betelgeza) przygasa mo\u017ce dzier\u017cy\u0107 palm\u0119 pierwsze\u0144stwa, je\u015bli chodzi o jasno\u015b\u0107 w tym gwiazdozbiorze. Jednak, gdyby sporz\u0105dzi\u0107 wykres jasno\u015bci absolutnych (czyli takich, jakie by\u015bmy zarejestrowali ze standardowej odleg\u0142o\u015bci 10 pc od konkretnego, \u015bwiec\u0105cego obiektu) to Rigel nie mia\u0142by konkurencji. Rigel (Algebar) oznacza po arabsku \u201enoga olbrzyma\u201d lub jego \u201elewa stopa\u201d (za jakiego w astronomii arabskiej uwa\u017cany by\u0142 my\u015bliwy Orion).<\/p>

\"\"<\/div>

Infografika na temat Rigela ze strony Sky & Telescope.<\/em><\/p>

Rigel jest bia\u0142oniebieskim nadolbrzymem typu B8 (wi\u0119c relatywnie gor\u0105cym, o temperaturze powierzchni oko\u0142o 15000 K \u2013 czyli ponad 2x wy\u017cszej od s\u0142onecznej 5780 K), do tego znacznie wi\u0119kszym (\u015brednica Rigela to 50-75 \u015brednic S\u0142o\u0144ca) wi\u0119c sumuje si\u0119 to do ponad 35-100 tys. razy wi\u0119kszej jasno\u015bci ni\u017c nasza Dzienna Gwiazda. Nie przy\u0107miewa on blaskiem reszty gwiazd Oriona, gdy\u017c jest znacznie dalej \u2013 oko\u0142o 860 lat \u015bwietlnych od nas (r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 mi\u0119dzy 700 a 1300 lat \u015bwietlnych).<\/p>

\"\"<\/div>

Por\u00f3wnanie rozmiar\u00f3w Rigela i S\u0142o\u0144ca (Sol). \u0179r\u00f3d\u0142o: CWitte, Wikipedia.<\/em><\/p>

Pomimo tej odleg\u0142o\u015bci, Rigel jest 7. najja\u015bniejsz\u0105 gwiazd\u0105 na niebie ziemskim z jasno\u015bci\u0105 +0.12 magnitudo. W 1822 roku (za spraw\u0105 obserwacji G. Struvego) okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest w uk\u0142adzie podw\u00f3jnym (a nawet potr\u00f3jnym) z par\u0105 znacznie s\u0142abszych gwiazd typu widmowego B9 obiegaj\u0105cych wsp\u00f3lny \u015brodek masy a maj\u0105cych jasno\u015bci po nieca\u0142e +7 magnitudo (czyli oko\u0142o 400 razy s\u0142abszych od \u201eg\u0142\u00f3wnego\u201d Rigela A). Na niebie Rigela A i B dzieli 9\u201d (sekund k\u0105towych) a par\u0119 w obr\u0119bie Rigela B \u2013 maksymalnie 0.2\u201d.<\/p>

\"\"<\/div>

Orion z zaznaczonymi g\u0142\u00f3wnymi gwiazdami (w tym Rigelem) i mg\u0142awicami (m.in. s\u0142ynn\u0105 M42). \u0179r\u00f3d\u0142o: Sky & Telescope.<\/em><\/p>

Rigel B jest gwiazd\u0105 spektroskopowo podw\u00f3jn\u0105 \u2013 czyli tak\u0105, kt\u00f3rej podw\u00f3jno\u015b\u0107 i okres obiegu wyznacza si\u0119 na podstawie obserwacji widma (wynosi on oko\u0142o 9860 dni). Okres obiegu Rigela B wok\u00f3\u0142 Rigela A wynosi nie mniej ni\u017c 18 tysi\u0119cy lat a odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi sk\u0142adnikami to oko\u0142o 2200 AU (jednostek astronomicznych, tj. wielokrotno\u015b\u0107 odleg\u0142o\u015bci Ziemi od S\u0142o\u0144ca). Jest jeszcze czwarty sk\u0142adnik, Rigel C, kt\u00f3rego zwi\u0105zek grawitacyjny z reszt\u0105 nie jest oczywisty. Jego okres obiegu wok\u00f3\u0142 Rigela B wynosi\u0142by 63 lata.<\/p>

\"\"<\/div>

Mg\u0142awica refleksyjna IC 2118, Rigel lekko z lewej (najja\u015bniejszy). Znajduje si\u0119 ona ju\u017c w gwiazdozbiorze Erydan, na zach\u00f3d od Oriona. \u0179r\u00f3d\u0142o: Robert Gendler, ESO, Sky & Telescope<\/em>.<\/p>

Rigel rotuje z okresem 80-104 dni w zale\u017cno\u015bci od \u015brednicy, co daje pr\u0119dko\u015b\u0107 liniow\u0105 na r\u00f3wniku oko\u0142o 36 km\/s. Jest on nieco mniejszy (ale gor\u0119tszy) od Betelgezy i przewy\u017csza j\u0105 jasno\u015bci\u0105 absolutn\u0105. Jest te\u017c gwiazd\u0105 lekko zmienn\u0105 (typu alfa Cygni) wykazuj\u0105c\u0105 pulsacje nieradialne. Na niebie Rigel znajduje si\u0119 niedaleko Syriusza, najja\u015bniejszej gwiazdy nieba. Sam Orion jest jednym z najbardziej charakterystycznych gwiazdozbior\u00f3w nieba zimowego. Z uwagi na sw\u0105 mas\u0119 (18-23 masy S\u0142o\u0144ca), Rigel mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci eksplodowa\u0107 jako supernowa (ale jest na wcze\u015bniejszym etapie ewolucji ni\u017c Betelgeza, wi\u0119c raczej nie stanie si\u0119 to za naszego \u017cycia). Gdyby Rigela umie\u015bci\u0107 w \u015brodku Uk\u0142adu S\u0142onecznego, si\u0119gn\u0105\u0142by do orbity Merkurego.<\/p>

\"\"<\/div>

Zdj\u0119cie Oriona na zimowym niebie, z zaznaczonymi Syriuszem (z lewej), Betelgeuse i Rigelem. \u0179r\u00f3d\u0142o: D. Johnson, Sky & Telescope.<\/em><\/p>

Rigel A o\u015bwietla mg\u0142awic\u0119 IC 2118 kt\u00f3ra z racji tego nazywana jest refleksyjn\u0105 (odbijaj\u0105c\u0105 \u015bwiat\u0142o). Nie s\u0105 dotychczas znane \u017cadne egzoplanety zwi\u0105zane z tym systemem gwiazd.<\/p>

Bibliografia:<\/p>

  1. Pittich i D. Kalmancok \u201eNiebo na d\u0142oni\u201d.<\/li>
  2. M. Bagnall \u201eThe star atlas companion\u201d.<\/li>
  3. Sky & Telescope.<\/li>
  4. Rigel \u2013 Wikipedia.<\/li>
  5. https:\/\/www.star-facts.com\/rigel\/<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko Rigel to druga co do jasno\u015bci widomej gwiazda Oriona (stad nosi oznaczenie beta Ori), czasem \u2013 gdy alfa Orionis (Betelgeza) przygasa mo\u017ce dzier\u017cy\u0107 palm\u0119 pierwsze\u0144stwa, je\u015bli chodzi o jasno\u015b\u0107 w tym gwiazdozbiorze. Jednak, gdyby sporz\u0105dzi\u0107 wykres…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2209"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2222,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2209\/revisions\/2222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}