{"id":2001,"date":"2025-08-12T06:28:56","date_gmt":"2025-08-12T06:28:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2001"},"modified":"2025-08-12T06:39:50","modified_gmt":"2025-08-12T06:39:50","slug":"strzala-barnarda-czyli-kilka-slow-o-bliskich-nam-gwiazdach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=2001","title":{"rendered":"Strza\u0142a Barnarda czyli kilka s\u0142\u00f3w o bliskich nam gwiazdach"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko<\/p>

Gwiazda Barnarda, zwana te\u017c czasem Strza\u0142\u0105 od najszybszego znanego ruchu w\u0142asnego na tle innych gwiazd (ponad 10 sekund k\u0105towych na rok), nie jest czym\u015b specjalnym w przyrodzie poza tym, \u017ce le\u017cy blisko S\u0142o\u0144ca (nieca\u0142e 6 lat \u015bwietlnych) i wed\u0142ug ostatnich doniesie\u0144 jest otoczona przez uk\u0142ad 4 planet.<\/p>

\"\"<\/div>

Po\u0142o\u017cenie Gwiazdy Barnarda na przestrzeni 200 lat. \u0179r\u00f3d\u0142o: Sky and Telescope, Sky Atlas 2000.<\/em><\/p>

Sama Strza\u0142a jest niewiele wi\u0119ksza od Jowisza ale jest gwiazd\u0105 \u2013 jako czerwony karze\u0142 p\u00f3\u017anego typu widmowego pali wod\u00f3r w hel i czeka j\u0105 (jako niezbyt masywn\u0105 gwiazd\u0119) los kar\u0142a. Wykazuje te\u017c pewne wahania blasku, co pozwoli\u0142o j\u0105 zaklasyfikowa\u0107 jako zmienn\u0105 okresow\u0105 typu BY Draconis (od prekursora tej grupy zlokalizowanego w gwiazdozbiorze Smoka \u2013 Draco).<\/p>

\"\"<\/div>

Po\u0142o\u017cenie Gwiazdy Barnarda na zdj\u0119ciu fragmentu gwiazdozbioru W\u0119\u017cownika. \u0179r\u00f3d\u0142o: Sky and Telescope.<\/em><\/p>

Gwiazda Barnarda po\u0142o\u017cona jest na niebie w pobli\u017cu charakterystycznego uk\u0142adu gwiazd (asteryzmu) przypominaj\u0105cego rami\u0119 W\u0119\u017cownika (Ophiuchus) \u2013 m\u0119\u017cczyzny poskramiaj\u0105cego w\u0119\u017ca. Jak na blisk\u0105 s\u0105siadk\u0119 S\u0142o\u0144ca, nie jest specjalnie jasna (oko\u0142o 9.5 magnitudo) i do jej identyfikacji potrzebujemy przynajmniej du\u017cej (powy\u017cej 50 mm \u015brednicy obiektywu) lornety lub niewielkiego teleskopu.<\/p>

\"\"<\/div>

Najwi\u0119ksze zbli\u017cenia s\u0105siaduj\u0105cych ze S\u0142o\u0144cem gwiazd do Uk\u0142adu S\u0142onecznego i Ob\u0142oku Oorta. \u0179r\u00f3d\u0142o: astronomy.com.<\/em><\/p>

Strza\u0142a emituje mniej ni\u017c 1\/2500 promieniowania S\u0142o\u0144ca, w promieniowaniu widzialnym (takim, jakie odbiera ludzkie oko) nie jest efektowna nawet pomimo niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od Uk\u0142adu S\u0142onecznego. W przysz\u0142o\u015bci (za jakie\u015b 9700 lat) minie nas w odleg\u0142o\u015bci, w jakiej dzi\u015b jest najbli\u017csza znana nam gwiazda, Proxima Centauri (oko\u0142o 4 lat \u015bwietlnych). Najwi\u0119kszym zbli\u017ceniem b\u0119dzie mog\u0142a poszczyci\u0107 si\u0119 inna gwiazda – Gliese 710, jednak dopiero za ponad 1.3 miliona lat. Znajdzie si\u0119 wtedy wewn\u0105trz ob\u0142oku Oorta, czyli o mniej ni\u017c 2 lata \u015bwietlne od nas. Jej przej\u015bcie najprawdopodobniej wyrwie z tego\u017c ob\u0142oku liczne komety, kt\u00f3re nast\u0119pnie roz\u015bwietl\u0105 niebo przysz\u0142ych Ziemian (o ile tam jeszcze b\u0119d\u0105).<\/p>

\"\"<\/div>

Po\u0142o\u017cenie Gwiazdy Barnarda (\u017c\u00f3\u0142ty krzy\u017cyk) na tle gwiazdozbioru W\u0119\u017cownika (Ophiuchus). \u0179r\u00f3d\u0142o: Sky and Telescope.<\/em><\/p>

Inn\u0105 gwiazd\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 blisko Uk\u0142adu S\u0142onecznego jest Syriusz \u2013 jest znacznie ja\u015bniejszy ni\u017c Strza\u0142a, jednak w\u015br\u00f3d rodziny gwiazd ma kuzyn\u00f3w wielokro\u0107 ja\u015bniejszych od siebie. Ale \u017ce jest od nas zaledwie o 9 lat \u015bwietlnych (a w ci\u0105gu 66000 lat b\u0119dzie jeszcze bli\u017cej) to on trzyma palm\u0119 pierwsze\u0144stwa, je\u015bli chodzi o jasno\u015b\u0107 widom\u0105 \u201egwiazd sta\u0142ych\u201d (z wy\u0142\u0105czeniem naszego S\u0142o\u0144ca).<\/p>

\"\"<\/div>

\u00a0Por\u00f3wnanie rozmiar\u00f3w S\u0142o\u0144ca i Gwiazdy Barnarda. \u0179r\u00f3d\u0142o: Daniel Johnson, Sky and Telescope.<\/em><\/p>

Gwiazda Barnarda jest starsza ni\u017c S\u0142o\u0144ce \u2013 ma oko\u0142o 7-12 mld lat \u2013 i jako czerwony karze\u0142 ewoluuje wolniej od niego. Jest typu widmowego M4 (stosunkowo ch\u0142odna, ma\u0142a, wolno pal\u0105ca si\u0119 gwiazda). Przejawia te\u017c obecno\u015b\u0107 rozb\u0142ysk\u00f3w (flar), zjawisk podobnych do tych na S\u0142o\u0144cu tylko s\u0142abszych. Pozwalaj\u0105 nam one snu\u0107 przypuszczenia o istnieniu silnego pola magnetycznego generuj\u0105cego te flary.<\/p>

\"\"<\/div><\/div>

Zestawienie g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w widmowych gwiazd na ci\u0105gu g\u0142\u00f3wnym (main sequence). S\u0142o\u0144ca ma G5, Strza\u0142a Barnarda \u2013 M4. \u0179r\u00f3d\u0142o: astronomy.com.<\/em><\/p>

O Strzale zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bniej w ubieg\u0142ym roku dzi\u0119ki pomiarom spektrografu ESPRESSO z Very Large Telescope (VLT) kt\u00f3ry potwierdzi\u0142 wcze\u015bniejsze przypuszczenia o wyst\u0119powaniu planet w jej s\u0105siedztwie. Ju\u017c Peter van der Kamp doszukiwa\u0142 si\u0119 tam w latach 70. XX wieku dw\u00f3ch planet o masach 0.8 i 1.1 masy Jowisza i okresach obiegu 12 i 26 lat. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ustalono ich liczb\u0119 na cztery. Co ciekawe, wszystkie te planety le\u017c\u0105 w strefie zamieszkiwalnej (habitable zone \u2013 miejsce z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wyst\u0119powania wody na skalistej powierzchni planety obiegaj\u0105cej macierzyst\u0105 gwiazd\u0119) i mog\u0142yby (zw\u0142aszcza tzw. planeta b, z uwagi na podobny do Ziemi rozmiar) teoretycznie by\u0107 poddane przysz\u0142emu terraformowaniu.<\/p>

\"\"<\/div>

Przestrzenny rozk\u0142ad s\u0105siad\u00f3w S\u0142o\u0144ca (Sun \u2013 w \u015brodku) z uwzgl\u0119dnieniem skali odleg\u0142o\u015bci i kierunku na centrum Galaktyki (Galactic Centre). \u0179r\u00f3d\u0142o: Richard Powel.<\/em><\/p>

Co ciekawe, w najbli\u017cszym otoczeniu S\u0142o\u0144ca (w otoczeniu 30 lat \u015bwietlnych) dominuj\u0105 w\u0142a\u015bnie gwiazdy kar\u0142owate \u2013 nie O czy B, tylko p\u00f3\u017aniejszych typ\u00f3w widmowych (G, K, M i s\u0142absze, L i T). Najbli\u017csza gwiazda typu B (Regulus) jest o 79 lat \u015bwietlnych od nas, najbli\u017csza typu O \u2013 o 400 lat \u015bwietlnych. 2\/3 najbli\u017cszych S\u0142o\u0144cu gwiazd jest kar\u0142ami typu M, l\u017cejszymi (i na og\u00f3\u0142 starszymi) od S\u0142o\u0144ca. Strza\u0142a Barnarda nie jest zatem wyj\u0105tkiem a stwierdzonych planet w s\u0105siedztwie Uk\u0142adu S\u0142onecznego jest znacznie wi\u0119cej.<\/p>

\"\"<\/div>

Wizja artystyczna zachodu Gwiazdy Barnarda za horyzontem obiegaj\u0105cej j\u0105 planety. \u0179r\u00f3d\u0142o: ESO\/M.Kornmesser.<\/em><\/p>

Nawet w konkursie na szybki ruch w\u0142asny Strza\u0142a nie jest rekordzist\u0105 \u2013 oddalona 2 razy bardziej Gwiazda Kapteyn\u2019a porusza si\u0119 (fizycznie) dwa razy szybciej. To tylko perspektywa sprawia, \u017ce Gwiazda Barnarda przemieszcza si\u0119 pr\u0119dzej po ziemskim niebie. Podobnie jak znane nam gwiazdozbiory stanowi\u0105 pewnego rodzaju \u201emigawk\u0119\u201d obecnego stanu otoczenia S\u0142o\u0144ca, tak i Gwiazda Barnarda nie zawsze b\u0119dzie \u201ewizualnie najszybsza\u201d i kiedy\u015b straci sw\u00f3j przydomek.<\/p>

\"\"<\/div>

Przyk\u0142ad krzywej blasku gwiazdy zmiennej typu BY Draconis (p\u00f3\u017anego typu widmowego, K lub M). Na osi poziomej czas w dniach. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia, TESS.<\/em><\/p>

Bibliografia<\/strong><\/p>

  1. Pittich, D. Kalmancok \u201eNiebo na d\u0142oni\u201d.<\/li>
  2. Wikipedia \u201eBarnards Star\u201d, \u201eBY Draconis\u201d, \u201eNearest stars\u201d.<\/li>
  3. Astronomy.com<\/li>
  4. Sky and Telescope.<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko Gwiazda Barnarda, zwana te\u017c czasem Strza\u0142\u0105 od najszybszego znanego ruchu w\u0142asnego na tle innych gwiazd (ponad 10 sekund k\u0105towych na rok), nie jest czym\u015b specjalnym w przyrodzie poza tym, \u017ce le\u017cy blisko S\u0142o\u0144ca (nieca\u0142e 6 lat…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[14,13],"class_list":["post-2001","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kacik-astronomiczny","tag-astonomia","tag-ptgeof-oddzial-warszawski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2001"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2027,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2001\/revisions\/2027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}