{"id":1841,"date":"2025-08-08T23:43:07","date_gmt":"2025-08-08T23:43:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=1841"},"modified":"2025-08-10T23:11:39","modified_gmt":"2025-08-10T23:11:39","slug":"kilka-faktow-o-betelgezie-kandydatce-na-supernowa-w-sasiedztwie-slonca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/?p=1841","title":{"rendered":"Co ciekawego na niebie w wakacje 2025?"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko<\/p>

Spo\u015br\u00f3d wielu wydarze\u0144, jakie oferuje nam niebo w lipcu i sierpniu, chcia\u0142bym kilka s\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0107 z\u0142\u0105czeniu Ksi\u0119\u017cyca z Marsem 28 lipca oraz paradzie planet 11 sierpnia br. Opr\u00f3cz planet, do obejrzenia pozostaje tak\u017ce tradycyjnie r\u00f3j Perseid\u00f3w z maksimum 11-12 sierpnia oraz przej\u015bcie Ksi\u0119\u017cyca w pobli\u017cu Plejad 16 sierpnia.<\/p>

Roje meteor\u00f3w bior\u0105 si\u0119 zazwyczaj z rozpadu komet w przesz\u0142ych latach (stu- i tysi\u0105cleciach) pod wp\u0142ywem grawitacji S\u0142o\u0144ca i planet, zw\u0142aszcza tych du\u017cych (Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna) w trakcie przechodzenia komety-progenitora przez wewn\u0119trzny Uk\u0142ad S\u0142oneczny. Opr\u00f3cz intensywnego odparowywania j\u0105dro komety mo\u017ce tak\u017ce ulec fragmentacji a nawet ca\u0142kowitemu rozpadowi. Je\u015bli materia powsta\u0142ego roju przecina si\u0119 z orbit\u0105 Ziemi, widzimy deszcz meteor\u00f3w o r\u00f3\u017cnych intensywno\u015bciach \u2013 od kilkunastu zdarze\u0144 do nawet 100,000 meteor\u00f3w na godzin\u0119.<\/p>

Perseidy s\u0105 \u2013 mo\u017ce z racji okresu wakacyjnego \u2013 najch\u0119tniej obserwowanym rojem meteor\u00f3w na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej Ziemi. Jego intensywno\u015b\u0107 to oko\u0142o 100 \u201espadaj\u0105cych gwiazd\u201d na godzin\u0119. Aktywno\u015b\u0107 przypada na okres mi\u0119dzy 17 lipca a 24 sierpnia, radiant (punkt, z kt\u00f3rego pozornie rozbiegaj\u0105 si\u0119 meteory) zlokalizowany jest w gwiazdozbiorze Perseusza (st\u0105d nazwa) a Ksi\u0119\u017cyc w tym roku b\u0119dzie \u015bwieci\u0142 wyj\u0105tkowo jasno, z o\u015bwietleniem 91% (po pe\u0142ni). R\u00f3j tworzy sporo szybkich i jasnych meteor\u00f3w. Najlepiej ogl\u0105da\u0107 go w godzinach przed \u015bwitem.<\/p>

Ksi\u0119\u017cyc z racji niewielkiego nachylenia jego orbity do ekliptyki (p\u0142aszczyzny orbity Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca) cz\u0119sto uczestniczy w z\u0142\u0105czeniach z planetami. Szczeg\u00f3lnie efektowne bywaj\u0105 z\u0142\u0105czenia z jasnymi Wenus, Marsem, Jowiszem czy Saturnem. Dostrzegalne przez lornetk\u0119 s\u0105 tak\u017ce z\u0142\u0105czenia z Uranem czy (przez ma\u0142y teleskop) z Neptunem. W miesi\u0105cach letnich takich z\u0142\u0105cze\u0144 nast\u0105pi kilka, w tym to z Marsem.<\/p>

Co to znaczy z\u0142\u0105czenie? Zwyczajnie, bliskie po\u0142o\u017cenie wzgl\u0119dem siebie na niebie. Najbardziej interesuj\u0105ce s\u0105 zakrycia, jednak to z Marsem (28 lipca) b\u0119dzie widoczne jako zakrycie tylko z Antarktydy. W pozosta\u0142ych miejscach naszego globu b\u0119dziemy musieli zadowoli\u0107 si\u0119 obserwacj\u0105 z\u0142\u0105czenia \u2013 troch\u0119 tak, jak z za\u0107mieniami S\u0142o\u0144ca (pas ca\u0142kowito\u015bci jest w\u0105ski a pozosta\u0142e rejony czeka obserwacja za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego).<\/p>

Ksi\u0119\u017cyc w trakcie tego z\u0142\u0105czenia b\u0119dzie o\u015bwietlony w zaledwie 16%, tak\u017ce Mars powinien by\u0107 uchwytny (jego wielko\u015b\u0107 gwiazdow\u0105 szacuje si\u0119 na -1.5 magnitudo). Oba obiekty b\u0119d\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 na granicy Lwa i Panny, kt\u00f3re s\u0105 gwiazdozbiorami zodiakalnymi. Odleg\u0142o\u015b\u0107 k\u0105towa mi\u0119dzy Marsem a Ksi\u0119\u017cycem wyniesie dla naszej p\u00f3\u0142kuli oko\u0142o 1 stopnia (czyli oko\u0142o dw\u00f3ch \u015brednic k\u0105towych Ksi\u0119\u017cyca). Zjawisko b\u0119dzie mia\u0142o miejsce wieczorem, oko\u0142o 18:45 UTC (czyli 20:45 czasu urz\u0119dowego warszawskiego).<\/p>

Wspomniana we wst\u0119pie parada planet to po prostu konfiguracja w kt\u00f3rej planety s\u0105 widoczne w nocy, w r\u00f3\u017cnych miejscach ale do \u201ez\u0142owienia\u201d przez ma\u0142y teleskop (poniewa\u017c dopiero przy powi\u0119kszeniu rz\u0119du kilkudziesi\u0119ciu razy wygl\u0105daj\u0105 naprawd\u0119 efektownie). Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce o warto\u015bci teleskopu decyduje jego \u015brednica a powi\u0119kszenie takiego uk\u0142adu optycznego jest niejako rzecz\u0105 \u201ewt\u00f3rn\u0105\u201d i wynika z proporcji ogniskowych obiektywu\/zwierciad\u0142a i okularu. W tej paradzie wezm\u0105 udzia\u0142 Merkury (blisko S\u0142o\u0144ca), Wenus, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun.<\/p>

I wreszcie, przej\u015bcie Ksi\u0119\u017cyca w pobli\u017cu Plejad. S\u0105 one du\u017co dalej od Ziemi ni\u017c planety i dlatego widzimy je jako punktowe obiekty spowite mgie\u0142k\u0105 (mg\u0142awic\u0105) z okresu ich powstawania jako uk\u0142adu gwiazd. S\u0105 szczeg\u00f3lnie efektowne gdy spojrze\u0107 na nie przez lornetk\u0119 lub niedu\u017cy teleskop \u2013 znane s\u0105 bardzo dok\u0142adne mapy Plejad, za ich pomoc\u0105 mo\u017cna wyznaczy\u0107 zasi\u0119g teleskopu lub lornetki (czyli jasno\u015b\u0107 najs\u0142abszych gwiazd dostrzeganych przez dany instrument).<\/p>

Ksi\u0119\u017cyc tym razem przejdzie o p\u00f3\u0142 stopnia od centrum tej gromady i b\u0119dzie mia\u0142 46% o\u015bwietlonej powierzchni. Zjawisko zajdzie w konstelacji Byka oko\u0142o 18:10 czasu warszawskiego, mo\u017cna b\u0119dzie \u2013 je\u015bli si\u0119 po\u015bwi\u0119ci cho\u0107by godzin\u0119 \u2013 zobaczy\u0107 jak Ksi\u0119\u017cyc stopniowo zmienia swoje po\u0142o\u017cenie na tle gwiazd. I napawa\u0107 si\u0119 widokiem roziskrzonego gwiazdami pola widzenia w lornetce, teleskopie czy lunetce.<\/p>

Jedni wol\u0105 ekspedycje na za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca (nast\u0119pne widoczne jest ju\u017c w przysz\u0142ym roku z Hiszpanii), inni \u2013 Ksi\u0119\u017cyca, jeszcze inni \u2013 obrazy mocno powi\u0119kszonych planet w jakim\u015b amatorskim instrumencie optycznym. Dla ka\u017cdego Kosmos znaczy troch\u0119 co innego i chowa dla\u0144 inne atrakcje. Warto jednak wzi\u0105\u0107 ciep\u0142\u0105 kurtk\u0119 (zw\u0142aszcza rano), termos gor\u0105cej herbaty i fascynowa\u0107 si\u0119 pi\u0119knym, przyjaznym (cho\u0107 troch\u0119 pustym), wakacyjnym niebem. Zapraszam do obserwacji!<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opracowa\u0142: dr Marcin Kolonko Spo\u015br\u00f3d wielu wydarze\u0144, jakie oferuje nam niebo w lipcu i sierpniu, chcia\u0142bym kilka s\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0107 z\u0142\u0105czeniu Ksi\u0119\u017cyca z Marsem 28 lipca oraz paradzie planet 11 sierpnia br. Opr\u00f3cz planet, do obejrzenia pozostaje tak\u017ce tradycyjnie r\u00f3j Perseid\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[12,13],"class_list":["post-1841","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kacik-astronomiczny","tag-astronomia","tag-ptgeof-oddzial-warszawski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1841"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1949,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841\/revisions\/1949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/warszawa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}