{"id":2653,"date":"2024-06-26T11:07:15","date_gmt":"2024-06-26T11:07:15","guid":{"rendered":"https:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=2653"},"modified":"2024-06-26T11:10:54","modified_gmt":"2024-06-26T11:10:54","slug":"zmiany-cisnienia-atmosferycznego-nad-morzem-barentsa-a-zmiennosc-elementow-klimatycznych-nad-polska-i-europa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=2653","title":{"rendered":"Zmiany ci\u015bnienia atmosferycznego nad Morzem Barentsa a zmienno\u015b\u0107 element\u00f3w klimatycznych nad Polsk\u0105 i Europ\u0105"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/a>ZMIANY CI\u015aNIENIA ATMOSFERYCZNEGO NAD MORZEM BARENTSA A ZMIENNO\u015a\u0106 ELEMENT\u00d3W KLIMATYCZNYCH NAD POLSK\u0104 I EUROP\u0104<\/span>
\nChanges in atmospheric pressure over the Barents Sea and variability of climatic elements over Poland and Europe
\n<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej A. Marsz<\/span><\/span><\/a>, Anna Styszy\u0144ska<\/a><\/span><\/span>
\n<\/em>Przegl\u0105d Geofizyczny (2024) vol. 69, iss. 1-2, pp. 3-23<\/em><\/span>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2024-044<\/span><\/p>\n

Streszczenie
\n<\/strong>Zmiany ci\u015bnienia atmosferycznego nad Morzem Barentsa, niezale\u017cnie od zmian ci\u015bnienia w Ni\u017cu Islandzkim, wywieraj\u0105 silny i istotny wp\u0142yw na zmiany ci\u015bnienia atmosferycznego nad Europ\u0105. Polegaj\u0105 one na zgodnych w fazie ze zmianami ci\u015bnienia nad Morzem Barentsa zmianach ci\u015bnienia nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 Europ\u0105 (szeroko\u015bci 75-60\u00b0N) i przeciwnych w fazie zmianach nad po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105 (na S od ~55\u00b0N). Praca przedstawia wyniki bada\u0144 nad zachowaniem si\u0119 zmienno\u015bci element\u00f3w klimatycznych nad Polsk\u0105 i Europ\u0105, zachodz\u0105cych pod wp\u0142ywem rocznych zmian ci\u015bnienia nad Morzem Barentsa (dalej SLP). Okresem opracowania s\u0105 lata 1951-2020. Stwierdzono statystycznie istotne zwi\u0105zki mi\u0119dzy SLP i rocznymi obszarowymi warto\u015bciami element\u00f3w klimatycznych nad Polsk\u0105: temperatur\u0105 powietrza (TPL), zachmurzeniem og\u00f3lnym (NPL), us\u0142onecznieniem (UPL), wilgotno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 (fPL), sumami opad\u00f3w (RPL), ci\u015bnieniem atmosferycznym (PPL) i pr\u0119dko\u015bci\u0105 wiatru (VPL). Wzrostowi SLP ponad norm\u0119 wieloletni\u0105 odpowiada nad Polsk\u0105 spadek TPL, UPL i PPL, a wzrost NPL, RPL, fPL i VPL. Spadek SLP poci\u0105ga za sob\u0105 odwrotne skutki. Zmiany SLP obja\u015bniaj\u0105 od 33 (TPL) do kilkunastu procent wariancji pozosta\u0142ych element\u00f3w, przy czym najs\u0142absz\u0105 reakcj\u0119 na zamiany SLP wykazuje roczna suma opad\u00f3w (~15% obja\u015bnionej wariancji). Zmiany te wskazuj\u0105, \u017ce wraz ze zmianami SLP nad Morzem Barentsa dochodzi do zmian trajektorii uk\u0142ad\u00f3w niskiego ci\u015bnienia. W latach, w kt\u00f3rych SLP jest wy\u017csze od normy tory ni\u017c\u00f3w przemieszczaj\u0105 si\u0119 nad po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105 (~40-55\u00b0N), a w latach, w kt\u00f3rych SLP jest ni\u017csze od normy, tory ni\u017c\u00f3w przemieszczaj\u0105 si\u0119 nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 Europ\u0105. W tych okresach nad po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105 wzrasta udzia\u0142 pog\u00f3d antycyklonalnych. Najwyra\u017aniej wp\u0142yw zmian SLP na zmienno\u015b\u0107 element\u00f3w klimatycznych zaznacza si\u0119 w p\u00f3\u0142roczu ciep\u0142ym, a silnie w 3 kwartale (lipiec-wrzesie\u0144). R\u00f3\u017cni to wp\u0142yw SLP nad Morzem Barentsa od wp\u0142ywu NAO, kt\u00f3re najsilniej wp\u0142ywa na zmienno\u015b\u0107 element\u00f3w klimatycznych w okresie zimowym. Oddzia\u0142ywanie zmian SLP na zmienno\u015b\u0107 element\u00f3w klimatycznych nad Europ\u0105 jest og\u00f3lnie podobne do tego, jaki obserwuje si\u0119 nad Polsk\u0105. Nad ca\u0142\u0105 Europ\u0105 najsilniej z SLP nad Morzem Barentsa powi\u0105zana jest temperatura powietrza. Przy spadku SLP nad ca\u0142\u0105 Europ\u0105 temperatura powietrza wzrasta, przy wzro\u015bcie \u2013 spada. Dzieje si\u0119 tak, niezale\u017cnie od tego, czy nad dan\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Europy SLP ro\u015bnie, czy maleje \u2013 znak zmian temperatury pozostaje taki sam. Wzrost temperatury rocznej nad Europ\u0105 przy spadku SLP nad Morzem Barentsa zachodzi w rezultacie dzia\u0142ania dwu r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w. Przy spadku SLP nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 Europ\u0105 wzrost temperatury nast\u0119puje w wyniku wzrostu intensywno\u015bci nap\u0142yw\u00f3w powietrza z zachodu (adwekcje powietrza morskiego w ch\u0142odnym p\u00f3\u0142roczu), a nad po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105 w wyniku wzrostu us\u0142onecznienia (wzrost sytuacji antycyklonalnych w p\u00f3\u0142roczu ciep\u0142ym). Przy wzro\u015bcie SLP powy\u017cej normy spadek temperatury nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 Europ\u0105 zachodzi w rezultacie os\u0142abienia adwekcji mas powietrza z zachodu, a nad po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105 (na S od 55\u00b0N) w wyniku wzrostu nat\u0119\u017cenia adwekcji powietrza z zachodu (wzrost frekwencji pog\u00f3d cyklonalnych powoduje wzrost zachmurzenia i spadek us\u0142onecznienia).<\/span><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/strong> ci\u015bnienie atmosferyczne, elementy klimatyczne, Morze Barentsa, Polska, Europa<\/span><\/p>\n

Abstract
\n<\/strong>Changes in atmospheric pressure over the Barents Sea, independently of pressure changes in the Icelandic Low, have a strong and significant impact on atmospheric pressure changes over Europe (Marsz and Styszy\u0144ska 2023b). They consist of pressure changes over northern Europe (latitudes 75-60\u00b0N) that are compatible in phase with pressure changes over the Barents Sea and opposite in phase with pressure changes over southern Europe (to the S of ~55\u00b0N). The paper presents the results of a study on the variability of climatic elements over Poland and Europe under the influence of annual pressure changes over the Barents Sea (hereafter SLP). The study period is 1951-2020. Statistically significant relationships were found between SLP and annual area values of climatic elements over Poland: air temperature (TPL), total cloud cover (NPL), sunshine duration (UPL), relative humidity (fPL), precipitation totals (RPL), atmospheric pressure (PPL) and wind speed (VPL). An increase in SLP above the multi-annual norm corresponds over Poland to a decrease in TPL, UPL and PPL, and an increase in NPL, RPL, fPL and VPL. A decrease in SLP has the opposite effect. Changes in SLP explain between 33 per cent (TPL) and several per cent of the variance in the other elements, with annual precipitation showing the weakest response to changes in SLP (~15 per cent of the explained variance). These changes indicate that with changes in SLP over the Barents Sea there are changes in the trajectories of low-pressure systems. In years when SLP is higher than normal, the tracks of lows move over southern Europe (~40-55\u00b0N), and in years when SLP is lower than normal, the tracks of lows move over northern Europe. During these periods, the proportion of anticyclonic weather increases over southern Europe. The effect of SLP changes on the variability of climatic elements is most pronounced in the warm half-year, and strongly in Q3 (July-September). This differentiates the influence of SLP over the Barents Sea from that of the NAO, which most strongly influences the variability of climatic elements in the winter period. The impact of SLP changes on the variability of climatic elements over Europe is generally similar to that observed over Poland. Overall of Europe, air temperature is most strongly related to SLP over the Barents Sea. When the SLP over the whole of Europe decreases, the air temperature increases; when it increases, it decreases. This is the case whether SLP increases or decreases over a particular part of Europe – the sign of temperature change remains the same. An increase in annual temperature over Europe with a decrease in SLP over the Barents Sea occurs as a result of two different processes. With a decrease in SLP over northern Europe, the temperature rise occurs as a result of an increase in the intensity of air inflows from the west (maritime air advections in the cool half of the year), and over southern Europe as a result of an increase in sunshine duration (increase in anticyclonic situations in the warm half of the year). When SLP increases above normal, the temperature decrease over northern Europe occurs as a result of a weakening of the advection of air masses from the west, and over southern Europe (to the S of 55\u00b0N) as a result of an increase in the intensity of air advection from the west (an increase in the frequency of cyclonic weather causes an increase in cloud cover and a decrease in sunshine duration).<\/span><\/p>\n

Keywords<\/strong>: atmospheric pressure, climatic elements, Barents Sea, Poland, Europe<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Article is licensed under <\/span>CC BY 4.0<\/span><\/strong><\/a><\/p>\n

$\"Licencja$ <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"