<\/a><\/a>STAN WARSTWY OZONOWEJ NAD POLSK\u0104 W OKRESIE 1979-2018<\/span> Janusz Krzy\u015bcin<\/a>, Bonawentura Rajewska-Wi\u0119ch<\/a>, Janusz Borkowski<\/a><\/span><\/span> Streszczenie S\u0142owa kluczowe:<\/strong> warstwa ozonowa, trend, odbudowa warstwy ozonowej<\/span><\/p>\n Abstract Keywords<\/strong>: ozone layer, trend, ozone recovery<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" STAN WARSTWY OZONOWEJ NAD POLSK\u0104 W OKRESIE 1979-2018 OZONE LAYER OVER POLAND IN THE PERIOD 1979-2018 Janusz Krzy\u015bcin, Bonawentura Rajewska-Wi\u0119ch, Janusz Borkowski Przegl\u0105d Geofizyczny (2020) vol. 65, iss. 3-4, pp. 103-121 https:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2020-011 Tekst \/ Text Streszczenie W pracy analizowano zawarto\u015b\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1779","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1779"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1841,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1779\/revisions\/1841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOZONE LAYER OVER POLAND IN THE PERIOD 1979-2018<\/span><\/span><\/p>\n
\n<\/em>Przegl\u0105d Geofizyczny (2020) vol. 65, iss. 3-4, pp. 103-121<\/em><\/span>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2020-011<\/span><\/p>\nTekst \/ Text<\/a><\/span><\/h2>\n
\n<\/strong>W pracy analizowano zawarto\u015b\u0107 ozonu w ca\u0142ej kolumnie atmosfery i wybranych warstwach (troposfera\/dolna stratosfera, \u015brodkowa stratosfera i wysoka stratosfera) zmierzone spektrofotometrem Dobsona w Centralnym Obserwatorium Geofizycznym Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk w Belsku (20,78\u00b0E, 51,84\u00b0N) w latach 1963-2018. Stwierdzono zatrzymanie spadkowej tendencji w po\u0142owie lat 90. ubieg\u0142ego wieku, a nast\u0119pnie niewielki wzrost zawarto\u015bci ozonu. W ostatnich kilkunastu latach w analizowanych warstwach obserwuje si\u0119 nieoczekiwane beztrendowe oscylacje ozonu w miejsce spodziewanego stopniowego wzrostu w zwi\u0105zku ze zmniejszaj\u0105c\u0105 si\u0119 koncentracj\u0105 w stratosferze substancji niszcz\u0105cych warstw\u0119 ozonow\u0105 w wyniku funkcjonowania Protoko\u0142u Montrealskiego z 1987 r. o ochronie warstwy ozonowej. Wyznaczono d\u0142ugookresowe zmiany w kolumnowej zawarto\u015bci ozonu nad wybranymi obszarami na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, stosuj\u0105c homogenizowane satelitarne dane ozonowe z bazy danych Multi-Sensor Reanalysis version 2. Przedmiotem analizy by\u0142y sezonowe i ca\u0142oroczne \u015brednie w okresie 1979-2018 wyznaczone dla nast\u0119puj\u0105cych obszar\u00f3w: otoczenie Belska, Polska, Europa \u015arodkowa, Europa, pas \u015brednich (30-60\u00b0N) i wysokich (60-90\u00b0N) szeroko\u015bci geograficznych, oraz tropiki (0\u00b0-30\u00b0N). Antropogeniczny trend obliczono, stosuj\u0105c model regresji wielosk\u0142adnikowej, odfiltrowuj\u0105c z serii czasowych oscylacje zwi\u0105zane z naturalnymi procesami dynamicznymi w atmosferze. Do po\u0142owy lat 90. ubieg\u0142ego wieku dominowa\u0142y ubytki w warstwie ozonowej w tempie kilku procent na 10 lat (najwi\u0119ksze wiosn\u0105 w Polsce i Europie \u015arodkowej ~5% na 10 lat, najmniejsze w tropikach ~0,5% na 10 lat). Napraw\u0119 warstwy ozonowej po 1996 roku, w tempie ~4-5% na 10 lat, najwyra\u017aniej wida\u0107 zim\u0105 w Polsce i w Europie \u015arodkowej. Odpowiadaj\u0105ce wzrostowe trendy w ca\u0142ej Europie i w \u015brednich szeroko\u015bciach geograficznych by\u0142y mniejsze o 1-2 punkty procentowe. W pozosta\u0142ych sezonach i w danych ca\u0142orocznych trend by\u0142 znacznie mniejszy (~1-2% na 10 lat) lub nieistotny statystycznie.
\n<\/span><\/p>\n
\n<\/strong>Ground-based measurements of ozone by the Dobson spectrophotometer in the Central Geophysical Observatory of the Institute of Geophysics of the Polish Academy of Sciences at Belsk (20.78\u00b0E, 51.84\u00b0N) are analysed for the period 1963-2018. Long term variability of the total column ozone and the ozone content in the selected layers (troposphere\/lower stratosphere, mid- and upper stratosphere) are discussed focusing on the ozone recovery in recent years. The trend overturning is found around 1996. However, an unexpected trendless pattern of the long-term ozone variability has been found since the beginning of the 2000s instead of the envisaged continuous upward tendency due to the decreasing concentration of the ozone-depleting substances in the stratosphere as a result of the 1987 Montreal Protocol on the protection of the ozone layer. The long-term variability of the total column ozone over selected areas in the Northern Hemisphere are assessed using homogenized satellite data from the Multi-Sensor Reanalysis version 2 database. The seasonal and the yearly means for the period 1978-2018 are considered for the following regions: Belsk, Poland, central Europe, Europe, middle latitudes (30\u00b0N-60\u00b0N), high latitudes (60\u00b0N-90\u00b0N), and the tropics (0\u00b0-30\u00b0N). The anthropogenic trend is determined by multiple regression model after filtering out oscillations related to the known dynamic processes in the atmosphere. In all regions, a decline of the total column ozone is found in the 1980s and up to mid-1990s. The largest decline appears in spring in Poland and central Europe (~5% per 10 yr.), and the smallest over the tropics (-0.5% per 10 yr.). After 1996, the recovery is clearly seen (4-5% per 10 yr.) during winter in Poland and in central Europe. These estimates are about 1-2 percentage point higher than the corresponding increasing trends in Europe and in the middle latitudes. In the remaining seasonal and year-round time series, the trends are much smaller (1-2% per 10 yr.) or statistically insignificant.
\n<\/span><\/p>\n