{"id":1769,"date":"2022-12-21T09:29:28","date_gmt":"2022-12-21T09:29:28","guid":{"rendered":"http:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=1769"},"modified":"2022-12-25T14:32:24","modified_gmt":"2022-12-25T14:32:24","slug":"zima-2019-2020-roku-historyczne-minimum-zlodzenia-baltyku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=1769","title":{"rendered":"Zima 2019-2020 roku \u2013 historyczne minimum zlodzenia Ba\u0142tyku"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/a>Zima 2019-2020 roku \u2013 historyczne minimum zlodzenia Ba\u0142tyku<\/span>
\nWinter 2019-2020 \u2013 the historical minimum of the ice cover of the Baltic Seas<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej A. Marsz<\/span><\/a>, Anna Styszy\u0144ska<\/a><\/span>
\n<\/em>Przegl\u0105d Geofizyczny (2021) vol. 66, iss. 3-4, pp. 227-249<\/em><\/span>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2021-026<\/span><\/p>\n

Streszczenie
\n<\/strong>W sezonie zimowym 2019-2020 wyst\u0105pi\u0142o historyczne minimum rocznej maksymalnej powierzchni zlodzonej Ba\u0142tyku (MIE) w ca\u0142ym 301.letnim okresie obserwacji (1720-2020). MIE osi\u0105gn\u0119\u0142a w tym sezonie lodowym warto\u015b\u0107 zaledwie 37 tys. km2, przy \u015bredniej (1720-2019) r\u00f3wnej 213 tys. km2 i \uf073 (odchyleniu standardowym) r\u00f3wnym 112,9 tys. km2. W pracy rozpatruje si\u0119 zesp\u00f3\u0142 proces\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do osi\u0105gni\u0119cia przez MIE ekstremalnie niskiej warto\u015bci. Analiz\u0119 przeprowadzono dla okresu ostatnich 70 lat (1951-2020). G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 wyst\u0105pienia w sezonie zimowym 2019-2020 tak niskiej MIE jest zmiana re\u017cimu cyrkulacji \u015brodkowotroposferycznej w latach 1987-1989, polegaj\u0105ca na przej\u015bciu epoki cyrkulacyjnej E w epok\u0119 cyrkulacyjn\u0105 W. W ostatniej epoce cyrkulacyjnej frekwencja makro-typu W wed\u0142ug klasyfikacji Wangengejma-Girsa wzros\u0142a znacznie powy\u017cej warto\u015bci \u015brednich (ryc. 3). Poniewa\u017c zmienno\u015b\u0107 frekwencji makrotyp\u00f3w cyrkulacji \u015brodkowotroposferycznej steruje zmienno\u015bci\u0105 warto\u015bci element\u00f3w klimatycznych, w tym temperatur\u0105 powietrza, us\u0142o-necznieniem, pr\u0119dko\u015bci\u0105 wiatru (tab. 1), zmiana frekwencji makrotyp\u00f3w doprowadzi\u0142a do zmiany bilansu cieplnego Ba\u0142tyku. Po roku 1988 wzros\u0142a akumulacja ciep\u0142a s\u0142onecznego w wodach Ba\u0142tyku w okresie letnim i zmniejszy\u0142y si\u0119 strumienie ciep\u0142a jawnego i ciep\u0142a parowa-nia z powierzchni Ba\u0142tyku w okresach zimowych. W efekcie tych zmian temperatura po-wierzchni morza (SST) systematycznie wzrasta\u0142a i SST na coraz wi\u0119kszych powierzchniach morza nie osi\u0105ga\u0142a w okresach zimowych temperatury krzepni\u0119cia. W przebiegu SST pojawi\u0142 si\u0119 trend dodatni i tym samym wyst\u0105pi\u0142 ujemny trend w przebiegu MIE. Spowodowa\u0142o to zmian\u0119 re\u017cimu lodowego Ba\u0142tyku, w ostatniej epoce cyrkulacyjnej silnie zmniejszy\u0142a si\u0119 \u015bred-nia warto\u015b\u0107 MIE i znacznie wzros\u0142a cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania \u0142agodnych sezon\u00f3w lodowych, w tym sezon\u00f3w ekstremalnie \u0142agodnych (MIE < 81.0 tys. km2). Wyst\u0105pienie w okresie ostatniej zimy (DJFM; 2019-2020) bardzo silnej cyrkulacji strefowej (ryc. 6), b\u0119d\u0105cej skutkiem domi-nacji frekwencji makrotypu W (tab. 3) doprowadzi\u0142o do wyst\u0105pienia bardzo silnych anomalii temperatury powietrza i anomalii SST (ryc. 7), uniemo\u017cliwiaj\u0105cych, poza skrajnymi p\u00f3\u0142nocny-mi akwenami Ba\u0142tyku (Zatoka Botnicka), rozw\u00f3j zlodzenia. Wyst\u0105pienie historycznego mini-mum MIE w sezonie lodowym 2019-2020 stanowi wynik ewolucji pola SST Ba\u0142tyku, zacho-dz\u0105cej pod wp\u0142ywem zmiany charakteru cyrkulacji atmosferycznej po roku 1988.<\/span><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/strong> Morze Ba\u0142tyckie, maksimum pokrywy lodowej, cyrkulacja atmosferyczna, klimat, temperatura powierzchni morza<\/span><\/p>\n

Abstract
\n<\/strong>In the winter season 2019-2020, there was a historical minimum of the annual maximum ice extent (MIE) of the Baltic Sea within the entire 301-year observation period (1720-2020). In this ice season MIE reached a value of only 37,000 km2, with an average (1720-2019) of 213,000 km2 and \uf073 (standard deviation) of 112,900 km2. The paper considers the set of pro-cesses that led to the MIE reaching an extremely low value. The analysis was carried out for the last 70 years (1951-2020). The main reason for the occurrence of such a low MIE in the winter season 2019-2020 is the change in the mid-tropospheric circulation regime in the years 1987-1989, consisting in the transition of the E circulation epoch into the W circulation epoch. In the last period of circula-tion epoch the frequency of the W macro-type according to the Wangengejm-Girs classifica-tion increased significantly above the mean values (Fig. 3). As the variability of the frequency of the macro-types of the mid-tropospheric circulation controls the variability of the values of climatic elements, including air temperature, sunshine duration, wind speed (Table 1), the change in the frequency of macro-types led to a change in the thermal balance of the Baltic Sea. After 1988 the accumulation of solar heat in the waters of the Baltic Sea in the Summer period increased, and the fluxes of sensible heat and the heat of evaporation from the surface of the Baltic Sea in Winter periods decreased. As a result of these changes the sea surface temperature (SST) was systematically increasing, and the SST on increasingly larger sea sur-faces did not reach the freezing point in Winter. There was a positive trend in the course of SST and thus a negative trend in the course of MIE. This caused a change in the ice regime of the Baltic Sea. In the last circulation epoch the mean value of MIE decreased significantly and the frequency of mild ice seasons increased significantly, including extremely mild seasons (MIE <81,000 km2). The occurrence of a very strong zonal circulation during the last winter (DJFM; 2019-2020) (Fig. 6), resulting from the dominance of the W macro-type frequency (Table 3), led to a very strong air temperature anomalies and to the SST anomalies (Fig. 7), preventing, apart from the extremely northern waters of the Baltic Sea (Gulf of Bothnia), the development of the ice cover. The occurrence of the historical MIE minimum in the 2019-2020 ice season is the result of the evolution of the Baltic SST field, which took place as a result of the change in the nature of the atmospheric circulation after 1988.<\/span><\/p>\n

Keywords<\/strong>: Baltic Sea, maximum ice cover, atmospheric circulation, climate, sea surface temperature<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"