<\/a><\/a>Okresy bez opadu oraz z opadem bardzo silnym w p\u00f3\u0142roczu letnim w dorzeczu g\u00f3rnej Wis\u0142y<\/span>
\nPeriods without precipitation and with very heavy precipitation in the summer half-year in the Upper Vistula Basin<\/span><\/span><\/p>\n

Iwona Markiewicz<\/a><\/span>
\n<\/em>Przegl\u0105d Geofizyczny (2021) vol. 66, iss. 3-4, pp. 187-208<\/em><\/span>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2021-024<\/span><\/p>\n

Tekst \/ Text<\/a><\/span><\/p>\n

Streszczenie
\n<\/strong>Obszar dorzecza g\u00f3rnej Wis\u0142y charakteryzuje si\u0119 du\u017cym potencja\u0142em powodziowym w okresie letnim z wezbraniami wywo\u0142anymi intensywnymi, d\u0142ugotrwa\u0142ymi opadami. W pracy zbadano skrajne warunki opadowe w dorzeczu na podstawie dobowych sum opad\u00f3w sezonu letniego (maj \u2013 pa\u017adziernik) z okresu 1951-2018 dla 11 stacji meteorologicznych. W pierwszym etapie badania obejmowa\u0142y ocen\u0119 cz\u0119sto\u015bci wyst\u0105pienia dni bez opad\u00f3w oraz dni z opadem bardzo silnym (powy\u017cej 20 mm na dob\u0119) i wykaza\u0142y, \u017ce istniej\u0105 du\u017ce podobie\u0144stwa w cz\u0119sto\u015bci wyst\u0105pienia dobowych sum opad\u00f3w o r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci dla stacji o zbli\u017conej lokalizacji i wysoko\u015bci n.p.m. Przeprowadzona za pomoc\u0105 testu Manna-Kandalla analiza zmienno\u015bci (stacjonarno\u015bci) serii liczby dni bez opadu oraz liczby dni z opadem bardzo silnym pokaza\u0142a, \u017ce dla 7 stacji serie liczby dni bez opadu s\u0105 stacjonarne w badanym okresie 1951-2018, a jedynie 4 stacje (Skocz\u00f3w, Rycerka G\u00f3rna, W\u0119gl\u00f3wka oraz Bia\u0142ka Tatrza\u0144ska) wykazuj\u0105 statystycznie istotne trendy malej\u0105ce. Natomiast w przypadku serii liczby dni z opadem bardzo wysokim dla \u017cadnej ze stacji testy nie wykaza\u0142y statystycznie istotnych trend\u00f3w. W kolejnym kroku zbadano d\u0142ugo\u015b\u0107 najd\u0142u\u017cszych sekwencji dni bez opadu oraz najd\u0142u\u017cszych sekwencji dni z opadem bardzo silnym w poszczeg\u00f3lnych latach, a tak\u017ce czas ich wyst\u0105pienia w poszczeg\u00f3lnych miesi\u0105cach sezonu letniego. Wyniki dowodz\u0105, \u017ce najd\u0142u\u017csze sekwencje dni bez opadu wyst\u0119puj\u0105 najcz\u0119\u015bciej we wrze\u015bniu i w pa\u017adzierniku, za\u015b najrzadziej w maju i w czerwcu, natomiast dla najd\u0142u\u017cszych sekwencji dni z opadem bardzo silnym obserwuje si\u0119 odwrotn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107, tj. najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 one w maju, czerwcu i lipcu, a najrzadziej we wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku. Badania dope\u0142ni\u0142a analiza d\u0142ugo\u015bci i czasu wyst\u0105pienia maksymalnych w wieloleciu 1951-2018 najd\u0142u\u017cszych sekwencji dni bez opadu oraz najd\u0142u\u017cszych sekwencji dni z opadem bardzo silnym w odniesieniu do susz i powodzi, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y w dorzeczu g\u00f3rnej Wis\u0142y w rozpatrywanym okresie. Okazuje si\u0119, \u017ce maksymalne najd\u0142u\u017csze sekwencje dni z bez opadu zanotowane dla poszczeg\u00f3lnych stacji wynosz\u0105 od 19 dni dla Kasprowego Wierchu do 32 dni dla stacji Szaflary i w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci zwi\u0105zane s\u0105 z g\u0142\u0119bok\u0105 susz\u0105, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a rozleg\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski w latach 1951-1952. Maksymalne najd\u0142u\u017csze sekwencje dni z opadem bardzo silnym wynosz\u0105 natomiast od 3 dni dla Krakowa do 7 dni dla Kasprowego Wierchu i odzwierciedlaj\u0105 powodzie, kt\u00f3re nawiedzi\u0142y rejon g\u00f3rnej Wis\u0142y, a w szczeg\u00f3lno\u015bci te z roku 1997, 2001 oraz 2010.
\n<\/span><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/strong> opady sezonowe, dobowe opady, okres bez opadu, okres z opadem bardzo silnym, sekwencje dni z opadem, g\u00f3rna Wis\u0142a<\/span><\/p>\n

Abstract
\n<\/strong>The Upper Vistula basin is characterized by high flooding potential in the summer season, with high floods caused by intense, long-lasting rainfalls. The studies examined the extreme rainfall conditions in the basin on the basis of daily sums of precipitation in the summer season (May – October) in the period 1951-2018 for 11 meteorological stations located in the region. In the first stage, the research included the assessment of the frequency of days without precipitation and days with very heavy precipitation (over 20 mm per day) and showed high similarities in the frequency of occurrence of daily precipitation totals of various amounts for the stations with a similar location and altitude. The analysis of the variability (stationarity) of the series of the number of days without precipitation and the number of days with very heavy precipitation, carried out using the Mann-Kandall test for detecting the trend, showed that for 7 stations the series of the number of days without precipitation are stationary in the period 1951-2018, and only 4 stations (Skocz\u00f3w, Rycerka G\u00f3rna, W\u0119gl\u00f3wka and Bia\u0142ka Tatrza\u0144ska) show the statistically significant decreasing trends. Meanwhile, in the case of the series of the number of days with very heavy precipitation, the tests did not show statistically significant trends for any of the stations. In the next step, the length of the longest sequences of days without precipitation and the longest sequences of days with very heavy precipitation in particular years were examined, as well as the time of their occurrence in particular months of the summer season. The results show that the longest sequences of days without precipitation occur most often in September and October, and the least frequent in May and June, while for the longest sequences of days with very heavy precipitation, the opposite relationship is observed, i.e. they most often occur in May, June and July, and least often in September and October. The study was completed by the analysis of the length and time of occurrence of the maxima from the period 1951-2018 of the longest sequences of days without precipitation and of the longest sequences of days with very heavy precipitation in relation to droughts and floods that occurred in the Upper Vistula basin in the studied period. It turns out that the maximum longest sequences of days with no precipitation recorded for individual stations vary from 19 days for Kasprowy Wierch to 32 days for Szaflary stations and are mostly related to the deep drought that occurred in a large part of Poland in 1951-1952. The maximum longest sequences of days with very heavy precipitation vary from 3 days for Krak\u00f3w to 7 days for the Kasprowy Wierch station and are related to the floods that occurred in the Upper Vistula region, in particular large floods in 1997, 2001 and 2010.
\n
\nKeywords<\/strong>: seasonal precipitation, daily precipitation, period without precipitation, period with very heavy precipitation, sequence of days with precipitation, Upper Vistula<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okresy bez opadu oraz z opadem bardzo silnym w p\u00f3\u0142roczu letnim w dorzeczu g\u00f3rnej Wis\u0142y Periods without precipitation and with very heavy precipitation in the summer half-year in the Upper Vistula Basin Iwona Markiewicz Przegl\u0105d Geofizyczny (2021) vol. 66, iss.…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1763","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1763"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1832,"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1763\/revisions\/1832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeof.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}