{"id":1761,"date":"2022-12-21T08:59:45","date_gmt":"2022-12-21T08:59:45","guid":{"rendered":"http:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=1761"},"modified":"2022-12-25T14:31:19","modified_gmt":"2022-12-25T14:31:19","slug":"zmiany-stanu-termicznego-atlantyku-polnocnego-a-przebieg-wybranych-elementow-klimatycznych-charakteryzujacych-klimat-polski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ptgeof.pl\/?page_id=1761","title":{"rendered":"Zmiany stanu termicznego Atlantyku P\u00f3\u0142nocnego a przebieg wybranych element\u00f3w klimatycznych charakteryzuj\u0105cych klimat Polski"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/a>Zmiany stanu termicznego Atlantyku P\u00f3\u0142nocnego a przebieg wybranych element\u00f3w klimatycznych charakteryzuj\u0105cych klimat Polski<\/span>
\nChanges in the thermal state of the North Atlantic and a course of selected climatic elements characterizing the climate of Poland<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej A. Marsz<\/a>, Anna Styszy\u0144ska<\/a><\/span>
\n<\/em>Przegl\u0105d Geofizyczny (2021) vol. 66, iss. 3-4, pp. 161-186<\/em><\/span>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.32045\/PG-2021-023<\/span><\/p>\n

Streszczenie
\n<\/strong>W pracy rozpatruje si\u0119 zwi\u0105zki mi\u0119dzy szeregami 7 element\u00f3w klimatycznych, obliczonych jako \u015brednie obszarowe dla Polski, a rocznymi szeregami SST na Atlantyku P\u00f3\u0142nocnym, obliczonymi dla grid\u00f3w mi\u0119dzy 30 a 70\u00b0N, w rozdzielczo\u015bci przestrzennej 10\u00b0x 10\u00b0. Okres analizy obejmuje lata 1951\u20132018. Dane SST pochodz\u0105 ze zbioru NOAA NCDC ERSST v.3b, a dane do utworzenia rocznych obszarowych warto\u015bci element\u00f3w klimatycznych nad Polsk\u0105 stanowi\u0105 przetworzone dane IMGW BIP (temperatura i wilgotno\u015b\u0107 powietrza, zachmurzenie og\u00f3lne, sumy opad\u00f3w i us\u0142onecznienie) oraz dane pochodz\u0105ce z reanalizy (SLP i pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru). Wyniki analizy ujawni\u0142y, \u017ce mi\u0119dzy wszystkimi rozpatrywanymi elementami klimatycznymi a SST na N Atlantyku zachodz\u0105 istotne lub (w zdecydowanej przewadze) wysoce istotne korelacje. Rozk\u0142ad przestrzenny korelacji SST z poszczeg\u00f3lnymi elementami przedstawia wyra\u017ane zr\u00f3\u017cnicowanie geograficzne (ryc. 1\u20137). SST na N Atlantyku w rejonie 30\u201340\u00b0N i 60\u201340\u00b0W wykazuje silne i wysoce istotne korelacje z temperatur\u0105 powietrza, sum\u0105 us\u0142onecznienia i wilgotno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 nad Polsk\u0105. S\u0142absze, ale przewa\u017cnie wysoce istotne korelacje SST z rocznym zachmurzeniem, sumami opadu, SLP i pr\u0119dko\u015bci\u0105 wiatru obserwuje si\u0119 w rejonie 50\u201360\u00b0N, 60\u201320\u00b0W. Analiza w wi\u0119kszej rozdzielczo\u015bci przestrzennej przeprowadzona na dw\u00f3ch obszarach (sekcja S i sekcja N, ryc. 8) wskaza\u0142a, czego nale\u017ca\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w korelacji mi\u0119dzy zmianami SST s\u0105 wy\u017csze od okre\u015blonych w analizie o ma\u0142ej rozdzielczo\u015bci przestrzennej. Opr\u00f3cz korelacji mi\u0119dzy SST w poszczeg\u00f3lnych punktach i elementami klimatycznymi nad Polsk\u0105, zachodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c korelacje mi\u0119dzy po\u0142udnikowymi gradientami SST mi\u0119dzy 40 a 60\u00b0N. Najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 korelacji osi\u0105gaj\u0105 te na d\u0142ugo\u015bciach B (40\u00b0W) i C (30\u00b0W) \u2013 tab. 8. Zmienno\u015b\u0107 SST wykazuje silne zwi\u0105zki ze sk\u0142adow\u0105 d\u0142ugookresow\u0105 zmian element\u00f3w klimatycznych, s\u0142absze ze zmienno\u015bci\u0105 mi\u0119dzyroczn\u0105. Analiza relacji logicznych wskazuje, \u017ce zmiany SST stanowi\u0105 przyczyn\u0119 zmian element\u00f3w klimatycznych nad Polsk\u0105. Zmiany rocznych warto\u015bci SST na poszczeg\u00f3lnych akwenach obja\u015bniaj\u0105 oko\u0142o 46% wariancji rocznej temperatury powietrza i us\u0142onecznienia w Polsce, 27\u201330% wariancji wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej i pr\u0119dko\u015bci wiatru oraz 12\u201323% wariancji rocznej zachmurzenia og\u00f3lnego, sum opad\u00f3w oraz SLP. Poniewa\u017c zmienno\u015b\u0107 ka\u017cdego elementu klimatycznego jest funkcj\u0105 zmian SST na Atlantyku P\u00f3\u0142nocnym, wynika z tego, \u017ce zmiany i zmienno\u015b\u0107 klimatu Polski s\u0105 w znacznej cz\u0119\u015bci sterowane przez zmiany stanu termicznego Atlantyku P\u00f3\u0142nocnego.
\n<\/span><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/strong> P\u00f3\u0142nocny Atlantyk, SST, Polska, elementy klimatyczne, korelacje<\/span><\/p>\n

Abstract
\n<\/strong>The study considers the relationships between the series of 7 climatic elements, averaged for the area of Poland, and the annual series of SST in the North Atlantic, calculated for grids between 30 and 70\u00b0N, at a spatial resolution of 10\u00b0\u00d7 10\u00b0. The period of analysis covers the years 1951\u20132018. The SST data comes from the NOAA NCDC ERSST v.3b data base. The data used for the creation of area-averaged annual values of climatic elements over Poland are obtained from IMWM NRI (Institute of Meteorology and Water Management \u2013 National Research Institute) \u2013 air temperature and humidity, cloud cover, precipitation sums and sunshine duration, and from reanalyzed data \u2013 SLP and wind speed. The results of the analysis showed that there are significant or (prevalent) highly significant correlations between all the considered climatic elements and the SST in the North Atlantic. The spatial distribution of the SST correlation with individual elements shows a clear geographic differentiation (Fig. 1\u20137). SST in the North Atlantic in the region of 30\u00b0N \u2013 40\u00b0N and 60\u00b0N \u2013 40\u00b0W produces strong and highly significant correlations with air temperature, sum of sunshine duration and relative humidity over Poland). Weaker, but predominantly highly significant correlations of SST with annual cloudiness, sum of precipitation, SLP and wind speed are observed in the region of 50\u00b0N \u2013 60\u00b0N, 60\u00b0W \u2013 20\u00b0W. The analysis based on higher spatial resolution carried out in two areas (section S and section N, Fig. 8) indicated, what could be expected, that the values of the correlation coefficients between changes in SST are higher than those performed for lower spatial resolution. Next to the correlation between the SST defined for individual grids and the climatic elements over Poland, the correlations between the longitudinal SST gradients between 40\u00b0N and 60\u00b0N are also observed. The greatest values of these correlations are noticed for the B (40\u00b0W) and C (30\u00b0W) profiles \u2013 Table 8. SST variability shows strong relation with the long-term component of changes in climatic elements, weaker with inter-annual variability. The analysis of logical relations shows that SST is the cause of changes in climatic elements over Poland. Changes in the annual SST values in individual water bodies explain about 46% of the annual air temperature and sum of sunshine duration variance in Poland, 27\u201330% of the relative humidity and wind speed variance, and 12\u201323% of the annual variance of cloud cover, sum of precipitation and SLP. Since the variability of each climatic element is a function of SST changes in the North Atlantic, the changes and variability in Poland’s climate are largely driven by changes in the thermal state of the North Atlantic.
\n
\nKeywords<\/strong>: North Atlantic, SST, Poland, climatic elements, correlation<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"