Historia Oddziału

Polskie Towarzystwo Geofizyczne powstało w Krakowie 28 grudnia 1948 roku jako Polskie Towarzystwo Meteorologiczne i Hydrologiczne. Zostało założone dzięki staraniom pracowników naukowych wyższych uczelni Krakowa i pracowników Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego. Pierwszym przewodniczącym Zarządu został doc. dr Władysław Milata, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz społeczny, założyciel i organizator Krakowskiego Biura Pogody. Funkcję tę pełnił do przedwczesnej śmierci – 25 grudnia 1954 roku. Później przewodniczyli Towarzystwu prof. prof. Zbigniew Kajetanowicz (PIHM i Politechnika Krakowska), Kazimierz Figuła, Marian Czerwiński, Stanisław Polak, Hanna Gładki z Wyższej Szkoły Rolniczej (obecnie Uniwersytetu Rolniczego), dwukrotnie doc. Janina Trepińska z Uniwersytetu Jagiellońskiego, a od 1985 roku pracownicy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej prof. Jerzy Punzet, doc. Włodzimierz Suryjak i obecnie dr Danuta Limanówka.

Oddział Krakowski PTGeof. od początku istnienia prowadził na zlecenie zainteresowanych instytucji wykonawstwo opracowań naukowych z zakresu hydrologii, meteorologii i klimatologii, a w późniejszym okresie także w dziedzinie gospodarki wodnej. Atrakcyjne badania naukowe prowadzone przez oddział w pierwszych 15 latach działalności przyciągnęły nowych członków ze środowiska naukowego Krakowa. Dotyczyły one między innymi terenowych badań nad pokrywą śnieżną, występowaniem lawin w Tatrach, termiką jezior tatrzańskich pod kierunkiem W. Milaty, czy badań hydrochemicznych Sanu i Skawinki pod kierunkiem Z. Kajetanowicza. Do ważniejszych opracowań naukowych można zliczyć studia nad klimatem lokalnym poszczególnych dzielnic Krakowa (M. Hess), opracowanie mapy hydrologicznej wielkiego Krakowa (I.Dynowska, Z. Ziemońska), jak również badania w rejonie eksploatacji siarki. Zakres prac naukowych dotyczył też transportu żwirów w rzekach karpackich, budowy zbiorników wodnych. Wieloletnie badania meteorologiczne i klimatyczne w Tatrach po stronie polskiej i słowackiej zainicjowane przez Towarzystwo, były prowadzone przez prof. M. Orlicza i zakończyły się  monografią wydaną w języku słowackim „Klimat Tatier”. Z inicjatywy PTGeof, powstał wykonany w Oddziale Krakowskim „Słownik Meteorologiczny”, którego redaktorem jest prof. T. Niedźwiedź.

Działalność Krakowskiego Oddziału PTGoef.  od powstania dotyczy organizacji posiedzeń naukowych integrujących środowisko naukowe nie tylko Krakowa, ale też innych placówek naukowych polskich także i zagranicznych, zajmujących się szeroko pojętymi naukami geofizycznymi, przede wszystkim meteorologią, klimatologią, biometetrologią a także gospodarką wodną i ochroną środowiska geograficznego Zjazdy naukowe, organizowane przez PTG dotyczyły problemów zjawisk szczególnie szkodliwych dla gospodarki. Już w 1953 roku w Zakopanem zorganizowano konferencję poświęconą zagadnieniom powodzi i możliwości ich przewidywania. Do tradycji tej nawiązywała Ogólnopolska Sesja Naukowa, zorganizowana w Krakowie w 1987 roku z okazji 40-lecia PTGeof., a  tematyka jej dotyczyła ekstremalnych zjawisk hydrologiczno- meteorologicznych i możliwości ich przewidywania. Inna tematyka, która była przedmiotem konferencji i sesji naukowych organizowanych przez Krakowski Oddział PTGeof. to badania regionalne klimatyczne i bioklimatyczne prezentowane na konferencji w 1955 roku poświęconej klimatowi Tatr i Zakopanego. Oddział Krakowski podjął się też współorganizacji Międzynarodowej Konferencji Klimatycznej, która odbyła się w 1996 roku pt.” Climate Dynamics and the Global Change Perspective”.

Do tradycji należą już organizowane corocznie przy współudziale IMGW seminaria związane z obchodami Światowego Dnia Meteorologii, przypadającego na 23 marca. Na seminariach prezentowane są referaty naukowe nawiązujące tematycznie do hasła przekazywanego w danym roku przez Światową Organizację Meteorologiczną oraz informują o różnych dziedzinach działalności służb meteorologicznych.

Oddział zorganizowany w grudniu 1948 roku przy udziale 12 osób, w 1952 roku podwoił liczbę, w rok później liczył już 58 członków, w 1959 roku osiągając rekordową liczbę 98 członków. W późniejszych latach liczba członków stopniowo malała, licząc w 2013 roku 48 osób. Członkami Towarzystwa obecnie są naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego, Uniwersytetu Pedagogicznego,  Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej -PIB, Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Śląskiego. W minionych latach członkami Towarzystwa byli nieżyjący już uczeni światowej sławy jak prof. Eugeniusz Romer (geograf-geomorfolog), członek założyciel Towarzystwa i pierwszy członek honorowy,  czy profesorowie Politechniki Romuald Rosłoński i Włodzimierz Roniewicz. Wieloletnimi członkami Towarzystwa PTG byli  profesorowie Mieczysław Klimaszewski, Mieczysław Hess, Artur Wieczysty, Irena Dynowska. Z grona nieżyjących, głęboko zaangażowanych w działalność Towarzystwa osób należy też wymienić mgr Elżbietę Wierczek (UJ, PIHM-IMGW), mgr Eugeniusza Ozaista ( PIHM-IMGW), Stanisławę Milatową (UJ).

Godność członka honorowego PTG z Oddziału Krakowskiego PTG otrzymali:  doc. Mieczysław Langer, prof. Jerzy Punzet , prof. Maria Horawska, prof. Leszek Starkel, prof. Janina Trepińska, prof. Tadeusz Niedźwiedź.

 

Szczegółowa historia Oddziału Krakowskiego PTGeof.  znajduje się w dokumentacji Towarzystwa w Krakowie.